[{"data":1,"prerenderedAt":575},["ShallowReactive",2],{"lessons-linux":3,"i-lucide:menu":31,"lesson-linux-distributions":36,"i-lucide:list":520,"i-lucide:chevron-down":522,"i-lucide:clock":524,"i-lucide:terminal":526,"i-lucide:arrow-left":528,"i-lucide:arrow-right":530,"i-lucide:package":532,"i-lucide:cpu":534,"i-lucide:cog":536,"i-lucide:play":538,"i-lucide:copy":540,"i-lucide:info":542,"glossary":544,"i-lucide:triangle-alert":567,"i-lucide:users":569,"i-lucide:database":571,"i-lucide:server":573},[4,11,18,25],{"path":5,"title":6,"description":7,"number":8,"duration":9,"lab":10},"\u002Flinux\u002F01-terminal","Terminal va birinchi buyruqlar","Serverda nega oyna va sichqoncha yoʻqligi, terminal va shell qanday ishlashi, buyruq qanday tuzilishi va birinchi xavfsiz buyruqlar.",1,10,null,{"path":12,"title":13,"description":14,"number":15,"duration":16,"lab":17},"\u002Flinux\u002F02-distributions","Linux nima va distributionlar farqi","Linux aslida kernel ekani, Ubuntu, Debian va Rocky nimasi bilan farq qilishi va serverda qaysi distribution turganini qanday bilish.",2,12,"linux-01",{"path":19,"title":20,"description":21,"number":22,"duration":23,"lab":24},"\u002Flinux\u002F03-filesystem","Linux fayl tizimi qanday tuzilgan","Hamma narsa bitta \u002F papkadan boshlanishi, \u002Fetc, \u002Fvar, \u002Fhome va \u002Fusr nima uchun kerakligi, absolute va relative path, cd va ls bilan fayl tizimi boʻylab yurish.",3,11,"linux-02",{"path":26,"title":27,"description":28,"number":29,"duration":23,"lab":30},"\u002Flinux\u002F04-permissions","Fayl huquqlari va chmod","Linux kim qaysi faylni oʻqiy, yoza va bajara olishini qanday hal qilishi, ls -l dagi rwx satrini oʻqish va chmod bilan huquqlarni oʻzgartirish.",4,"linux-03",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":35},0,24,false,"\u003Cpath fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\" d=\"M4 5h16M4 12h16M4 19h16\"\u002F>",{"id":37,"title":13,"aliases":38,"body":39,"description":14,"duration":16,"extension":510,"glossary":511,"lab":17,"meta":512,"module":513,"navigation":514,"number":15,"path":12,"seo":515,"stage":516,"stem":517,"track":518,"__hash__":519},"lessons\u002Flinux\u002F02-distributions.md",[],{"type":40,"value":41,"toc":499},"minimark",[42,46,49,54,62,65,72,79,82,103,106,112,115,119,122,133,138,141,148,152,155,247,250,253,256,259,267,277,281,284,287,307,310,314,325,328,332,354,370,384,390,395,406,417,420,445,460,464,492,496],[43,44,45],"p",{},"Ubuntu, Debian, Rocky Linux… Hammasi “Linux” deb ataladi, lekin nega ular har xil koʻrinadi va har xil buyruqlar bilan ishlaydi?",[43,47,48],{},"DevOps ishida serverga birinchi marta ulanganingizda, avval u qanday tizimda ishlayotganini bilishingiz kerak. Dastur oʻrnatish, yangilash va xatoni qidirish buyruqlari shunga bogʻliq. Bu darsdan keyin istalgan Linux serverda birinchi daqiqada shu savolga javob topasiz.",[50,51,53],"h2",{"id":52},"linux-aslida-nima","Linux aslida nima?",[43,55,56,57,61],{},"Qatʼiy maʼnoda Linux — bu ",[58,59],"glossary-term",{"term":60},"kernel",". Kernel operatsion tizimning yadrosi: u protsessor, xotira, disk va tarmoq kartasini boshqaradi. Dasturlar apparatga toʻgʻridan-toʻgʻri murojaat qilmaydi, ular kerakli narsani kerneldan soʻraydi.",[43,63,64],{},"Masalan, matn muharriri faylni saqlamoqchi boʻlsa, u diskka oʻzi yozmaydi. U kerneldan “shu maʼlumotni faylga yoz” deb soʻraydi. Qaysi disk, qaysi joy va qachon yozishni kernel hal qiladi. Bir vaqtda ishlayotgan oʻnlab dasturlar bir-biriga xalaqit bermasligi ham kernelning vazifasi.",[43,66,67,68,71],{},"Kernelni 1991-yilda Linus Torvalds yozishni boshlagan. U ",[58,69],{"term":70},"open source"," loyiha: kodini istalgan odam oʻqishi, oʻzgartirishi va tarqatishi mumkin. Aynan shuning uchun bitta kernel ustida juda koʻp turli tizimlar paydo boʻlgan. Hatto Android telefonlarning ichida ham Linux kernel ishlaydi.",[43,73,74,75,78],{},"Lekin faqat kernelning oʻzi bilan ishlab boʻlmaydi. Sizga buyruq yozadigan muhit, fayllar bilan ishlaydigan dasturlar, tarmoq sozlamalari va dastur oʻrnatish vositasi ham kerak. Kernel ustiga shularning hammasi qoʻshilgan tayyor tizim ",[58,76],{"term":77},"distribution"," deyiladi.",[43,80,81],{},"Oddiy model shunday:",[83,84,85,93],"ul",{},[86,87,88,92],"li",{},[89,90,91],"strong",{},"Linux"," = kernel.",[86,94,95,98,99,102],{},[89,96,97],{},"Distribution"," = kernel + ",[58,100],{"term":101},"package manager"," + dasturlar + standart sozlamalar.",[43,104,105],{},"Avtomobil bilan solishtirsak: kernel — dvigatel, distribution esa dvigatel oʻrnatilgan tayyor mashina. Bir xil dvigatelli ikki mashinaning salonlari, boshqaruvi va xizmat koʻrsatish tartibi har xil boʻlishi mumkin.",[107,108],"layer-diagram",{":layers":109,"caption":110,"label":111},"[[\"Ubuntu\",\"Debian\",\"Rocky\"],{\"label\":\"Paketlar · apt · dnf\",\"icon\":\"package\"},{\"label\":\"Linux kernel\",\"icon\":\"cog\",\"highlight\":true},{\"label\":\"Hardware\",\"icon\":\"cpu\",\"ghost\":true}]","Hamma distribution bir xil kernel ustida turadi; ular yuqori qatlamlarda farq qiladi","Linux distribution qatlamlari",[43,113,114],{},"Diagrammani pastdan yuqoriga oʻqing. Eng pastda apparat, uning ustida kernel turadi. Kernel ustida paketlar va paket menejeri joylashgan, eng yuqorida esa siz tanlaydigan distribution. Ubuntu ham, Debian ham, Rocky ham bir xil kernel qatlamidan foydalanadi.",[50,116,118],{"id":117},"distribution-qanday-paydo-boʻladi","Distribution qanday paydo boʻladi?",[43,120,121],{},"Distributionni maxsus jamoa yoki kompaniya tayyorlaydi. Masalan, Debianni koʻngillilar hamjamiyati, Ubuntuni Canonical kompaniyasi, Rocky Linuxni Rocky Enterprise Software Foundation tayyorlaydi. Har bir jamoa bir xil yoʻldan yuradi: kernelni oladi, unga dasturlarni qoʻshadi va hammasini bitta tizim sifatida sinab chiqadi.",[43,123,124,125,128,129,132],{},"Dasturlar distributionga ",[89,126,127],{},"paket"," koʻrinishida kiradi. Paket — dastur fayllari, uning sozlamalari va qaysi boshqa paketlarga muhtojligi yozilgan arxiv. Paketlar ",[58,130],{"term":131},"repository"," deb ataladigan omborda saqlanadi. Serveringizdagi paket menejeri dasturlarni shu ombordan yuklab oladi.",[134,135],"diagram-flow",{":steps":136,"label":137},"[{\"label\":\"Linux kernel\",\"icon\":\"cog\",\"text\":\"Kernel jamoasi yangi versiyani chiqaradi: kodi hamma uchun ochiq.\"},{\"label\":\"Distribution jamoasi\",\"icon\":\"users\",\"text\":\"Jamoa kernelni oladi, unga dasturlar va sozlamalarni qoʻshadi, birgalikda sinaydi.\"},{\"label\":\"Repository\",\"icon\":\"database\",\"text\":\"Tayyor paketlar distributionning omboriga joylanadi va yangilanishlar ham shu yerga keladi.\"},{\"label\":\"Sizning serveringiz\",\"icon\":\"server\",\"text\":\"Paket menejeri ombordan paketlarni yuklab, serverga oʻrnatadi va yangilab turadi.\"}]","Distribution kerneldan serverga qanday yetib keladi",[43,139,140],{},"Shuning uchun distribution tanlash faqat tashqi koʻrinish masalasi emas. U qaysi paket menejeri bilan ishlashingizni, dasturlar qanchalik yangi boʻlishini va tizim necha yil xavfsizlik yangilanishlarini olishini belgilaydi.",[142,143],"quiz",{":options":144,"answer":145,"explanation":146,"question":147},"[\"Hech narsasi bilan, ular bir xil tizim\",\"Paket menejeri, dasturlar va standart sozlamalar bilan\",\"Faqat protsessor turi bilan\"]","B","Kernel umumiy boʻlsa ham, distribution uning ustiga oʻz paket menejeri, dasturlari va sozlamalarini qoʻshadi.","Ikki server bir xil Linux kernel versiyasida ishlaydi. Ular nimasi bilan farq qilishi mumkin?",[50,149,151],{"id":150},"mashhur-distributionlar-qanday-farq-qiladi","Mashhur distributionlar qanday farq qiladi?",[43,153,154],{},"Serverlarda koʻpincha bir nechta distribution uchraydi. Ular ikki katta oilaga boʻlinadi: Debian oilasi (Debian, Ubuntu) va Red Hat oilasi (Red Hat Enterprise Linux, Rocky Linux). Bir oiladagi tizimlarning paketlari va buyruqlari deyarli bir xil.",[156,157,158,179],"table",{},[159,160,161],"thead",{},[162,163,164,167,170,173,176],"tr",{},[165,166,97],"th",{},[165,168,169],{},"Oila",[165,171,172],{},"Paket menejeri",[165,174,175],{},"Paket formati",[165,177,178],{},"Qayerda uchraydi",[180,181,182,199,213,230],"tbody",{},[162,183,184,188,190,193,196],{},[185,186,187],"td",{},"Debian",[185,189,187],{},[185,191,192],{},"apt",[185,194,195],{},".deb",[185,197,198],{},"Barqaror serverlar, W.Code lablari",[162,200,201,204,206,208,210],{},[185,202,203],{},"Ubuntu",[185,205,187],{},[185,207,192],{},[185,209,195],{},[185,211,212],{},"Bulut serverlari, dasturchi kompyuterlari",[162,214,215,218,221,224,227],{},[185,216,217],{},"Rocky Linux",[185,219,220],{},"Red Hat",[185,222,223],{},"dnf",[185,225,226],{},".rpm",[185,228,229],{},"Red Hat bilan mos korporativ serverlar",[162,231,232,235,238,241,244],{},[185,233,234],{},"Alpine",[185,236,237],{},"Alohida",[185,239,240],{},"apk",[185,242,243],{},".apk",[185,245,246],{},"Docker imageʼlar, chunki juda kichik",[43,248,249],{},"Jadvaldan asosiy xulosa: Debian va Ubuntuni bilsangiz, ikkalasida ham bemalol ishlaysiz, chunki ikkalasi ham apt ishlatadi. Rocky Linuxga oʻtsangiz, asosiy farq paket menejerida boʻladi: apt oʻrniga dnf.",[43,251,252],{},"Ubuntu Debian asosida qurilgan. U Debian paketlarini oladi va ularga oʻz sozlamalari va yangilanish jadvalini qoʻshadi. Debian odatda yangi dasturlarni sekinroq qabul qiladi, lekin buning evaziga barqaror ishlaydi.",[43,254,255],{},"Distributionlar yana bir muhim jihat bilan farq qiladi: har bir versiya qancha vaqt xavfsizlik yangilanishlarini olishi bilan. Ubuntu har ikki yilda bir LTS (Long Term Support) versiya chiqaradi va uni kamida besh yil qoʻllab-quvvatlaydi. Debian ham yangi barqaror versiyani taxminan ikki yilda bir chiqaradi. Rocky Linux esa Red Hat Enterprise Linux kabi har bir asosiy versiyani oʻn yil davomida yangilab turadi.",[43,257,258],{},"Server uchun bu juda muhim. Qoʻllab-quvvatlash muddati tugagan tizim xavfsizlik tuzatishlarini olmaydi, demak undagi zaifliklar ochiq qoladi. Shuning uchun serverlarga odatda LTS yoki barqaror versiya oʻrnatiladi, “eng yangi” versiya emas.",[43,260,261,262,266],{},"Notanish serverda qaysi paket menejeri borligini bitta buyruq bilan bilsa boʻladi. ",[263,264,265],"code",{},"command -v"," dastur qayerda turganini koʻrsatadi, topilmagan dastur uchun esa hech narsa chiqarmaydi:",[268,269,275],"pre",{"className":270,"code":272,"language":273,"meta":274},[271],"language-bash","# Uchala paket menejerini qidiramiz: Debian 12 da faqat apt topiladi\n$ command -v apt dnf apk\n\u002Fusr\u002Fbin\u002Fapt\n","bash","",[263,276,272],{"__ignoreMap":274},[50,278,280],{"id":279},"qaysi-distributionni-tanlash-kerak","Qaysi distributionni tanlash kerak?",[43,282,283],{},"Yangi boshlovchilar koʻpincha “eng yaxshi distribution qaysi?” deb soʻraydi. Bunday yagona javob yoʻq. Toʻgʻri savol boshqacha: “bu server qanday vazifani bajaradi va jamoa qaysi tizimni yaxshi biladi?”",[43,285,286],{},"Amaliyotda tanlov odatda shunday boʻladi:",[83,288,289,295,301],{},[86,290,291,294],{},[89,292,293],{},"Oʻrganish va oddiy serverlar uchun"," Debian yoki Ubuntu. Ular haqida maʼlumot koʻp, xatolarning yechimini topish oson.",[86,296,297,300],{},[89,298,299],{},"Kompaniya Red Hat ekotizimida ishlasa"," Rocky Linux. Buyruqlar va sozlamalar Red Hat Enterprise Linux bilan bir xil boʻladi.",[86,302,303,306],{},[89,304,305],{},"Konteyner image uchun"," Alpine yoki Debianning kichik varianti. Image qancha kichik boʻlsa, shuncha tez yuklanadi.",[43,308,309],{},"Bu kursdagi darslar va lablar Debian 12 da tayyorlangan. Debianda oʻrgangan buyruqlaringiz Ubuntuda deyarli oʻzgarishsiz ishlaydi, Rocky Linuxda esa asosan paket menejeri buyruqlari farq qiladi.",[50,311,313],{"id":312},"serverda-qaysi-distribution-ekanini-qanday-bilish-mumkin","Serverda qaysi distribution ekanini qanday bilish mumkin?",[43,315,316,317,320,321,324],{},"Har bir zamonaviy distribution oʻzi haqidagi maʼlumotni ",[263,318,319],{},"\u002Fetc\u002Fos-release"," faylida saqlaydi. Bu oddiy matnli fayl, uni oʻqish uchun administrator huquqi kerak emas. Kernel versiyasini esa ",[263,322,323],{},"uname -r"," buyrugʻi koʻrsatadi.",[43,326,327],{},"Debian 12 serverida bu buyruqlar quyidagi natijani beradi:",[329,330],"terminal-demo",{":steps":331},"[{\"command\":\"grep -E '^(NAME|VERSION|ID)=' \u002Fetc\u002Fos-release\",\"output\":\"NAME=\\\"Debian GNU\u002FLinux\\\"\\nVERSION=\\\"12 (bookworm)\\\"\\nID=debian\"},{\"command\":\"uname -r\",\"output\":\"6.1.0-18-amd64\"},{\"command\":\"apt --version\",\"output\":\"apt 2.6.1 (amd64)\"}]",[43,333,334,335,338,339,342,343,345,346,349,350,353],{},"Natijani shunday oʻqing. ",[263,336,337],{},"ID=debian"," qaysi distribution ekanini aytadi. ",[263,340,341],{},"VERSION"," uning versiyasini va kod nomini (bookworm) koʻrsatadi. ",[263,344,323],{}," esa distribution emas, faqat kernel versiyasini koʻrsatadi. Bu ikkisini adashtirmang: ",[263,347,348],{},"6.1.0"," — kernel versiyasi, ",[263,351,352],{},"12"," — Debian versiyasi.",[355,356,357],"callout",{},[43,358,359,360,362,363,366,367,369],{},"Labda ",[263,361,323],{}," boshqacha natija koʻrsatadi, masalan ",[263,364,365],{},"4.19.0-gvisor",". Lab xavfsiz sandbox ichida ishlaydi: gVisor degan dastur haqiqiy kernel oʻrnida turadi va oʻz versiyasini aytadi. Bu xato emas, lab topshiriqlari aynan shu qiymatni kutadi. Distribution haqidagi aniq maʼlumot uchun doim ",[263,368,319],{}," ni oʻqing.",[43,371,372,373,375,376,379,380,383],{},"Juda eski tizimlarda ",[263,374,319],{}," boʻlmasligi mumkin. Unda Debian oilasida ",[263,377,378],{},"\u002Fetc\u002Fdebian_version",", Red Hat oilasida esa ",[263,381,382],{},"\u002Fetc\u002Fredhat-release"," faylini oʻqing.",[43,385,386,387,389],{},"Muhandis yangi serverga kirganda odatda shu tartibda ishlaydi: avval ",[263,388,319],{}," ni oʻqiydi, keyin kerakli paket menejerini tanlaydi. Shundan keyingina dastur oʻrnatish yoki yangilash buyruqlarini yozadi.",[391,392,394],"h3",{"id":393},"natijani-faylga-qanday-saqlash-mumkin","Natijani faylga qanday saqlash mumkin?",[43,396,397,398,401,402,405],{},"Natijani ekranda koʻrish har doim ham yetmaydi. Uni hamkasbga yuborish, keyinroq solishtirish yoki skriptda ishlatish uchun faylga saqlab qoʻyasiz. Buning uchun buyruqdan keyin ",[263,399,400],{},">"," belgisini va fayl nomini yozasiz. Bu ",[58,403],{"term":404},"redirection"," deyiladi: natija ekranga emas, faylga yoʻnaltiriladi.",[43,407,408,409,412,413,416],{},"Faylning ichini ekranga chiqarish uchun ",[263,410,411],{},"cat"," buyrugʻi bor. ",[263,414,415],{},"cat \u002Fetc\u002Fos-release"," tizim faylini toʻliq koʻrsatadi, xuddi shunday oʻzingiz yozgan faylni ham oʻqiysiz:",[329,418],{":steps":419},"[{\"command\":\"whoami > ~\u002Fuser.txt\"},{\"command\":\"cat ~\u002Fuser.txt\",\"output\":\"student\"},{\"command\":\"echo \\\"Salom, Linux\\\" > ~\u002Fsalom.txt\"},{\"command\":\"cat ~\u002Fsalom.txt\",\"output\":\"Salom, Linux\"}]",[43,421,422,425,426,428,429,432,433,436,437,440,441,444],{},[263,423,424],{},"whoami > ~\u002Fuser.txt"," ekranga hech narsa chiqarmaydi: natija toʻgʻridan-toʻgʻri faylga tushadi, ",[263,427,411],{}," esa uni koʻrsatadi. ",[263,430,431],{},"echo"," bilan oʻzingiz yozgan matnni ham faylga saqlash mumkin. ",[263,434,435],{},"~"," uy papkangiz ekanini eslang: ",[263,438,439],{},"~\u002Fuser.txt"," — bu ",[263,442,443],{},"\u002Fhome\u002Fstudent\u002Fuser.txt",".",[355,446,448],{"kind":447},"warn",[43,449,450,452,453,456,457,459],{},[263,451,400],{}," faylni har safar boshidan yozadi: fayl avvaldan bor boʻlsa, uning eski ichi oʻchib ketadi. Mavjud faylning oxiriga qoʻshish uchun ",[263,454,455],{},">>"," ishlatiladi. Faylda bitta qator boʻlishi kerak boʻlsa, ",[263,458,400],{}," aynan kerakli belgi.",[50,461,463],{"id":462},"xulosa","Xulosa",[83,465,466,469,472,475,484],{},[86,467,468],{},"Linux — bu kernel: protsessor, xotira va qurilmalarni boshqaradigan yadro.",[86,470,471],{},"Distribution — kernel ustiga paket menejeri, dasturlar va sozlamalar qoʻshilgan tayyor tizim.",[86,473,474],{},"Debian va Ubuntu apt ishlatadi, Rocky Linux esa dnf ishlatadi; oila bir boʻlsa, buyruqlar ham deyarli bir xil.",[86,476,477,478,480,481,483],{},"Qaysi distribution ekanini ",[263,479,319],{}," koʻrsatadi, ",[263,482,323],{}," esa faqat kernel versiyasini koʻrsatadi.",[86,485,486,488,489,491],{},[263,487,400],{}," buyruq natijasini faylga yozadi, ",[263,490,411],{}," esa faylning ichini ekranga chiqaradi.",[50,493,495],{"id":494},"oʻzingizni-tekshiring","Oʻzingizni tekshiring",[142,497],{":questions":498},"[{\"question\":\"Qatʼiy maʼnoda “Linux” deganda nima nazarda tutiladi?\",\"options\":[\"Kernel\",\"Ubuntu\",\"Terminal oynasi\"],\"answer\":\"A\",\"explanation\":\"Linux — bu kernel; Ubuntu kabi tizimlar esa shu kernel ustida qurilgan distributionlar.\"},{\"question\":\"Rocky Linux serverida dasturlar qaysi paket menejeri bilan oʻrnatiladi?\",\"options\":[\"apt\",\"dnf\",\"apk\"],\"answer\":\"B\",\"explanation\":\"Rocky Linux Red Hat oilasiga kiradi va bu oilada paket menejeri dnf.\"},{\"question\":\"Serverda qaysi distribution oʻrnatilganini qanday aniqlaysiz?\",\"options\":[\"uname -r buyrugʻi bilan\",\"\u002Fetc\u002Fos-release faylini oʻqib\",\"\u002Fhome papkasini koʻrib\"],\"answer\":\"B\",\"explanation\":\"\u002Fetc\u002Fos-release distribution nomi va versiyasini saqlaydi, uname -r esa faqat kernel versiyasini koʻrsatadi.\"}]",{"title":274,"searchDepth":15,"depth":15,"links":500},[501,502,503,504,505,508,509],{"id":52,"depth":15,"text":53},{"id":117,"depth":15,"text":118},{"id":150,"depth":15,"text":151},{"id":279,"depth":15,"text":280},{"id":312,"depth":15,"text":313,"children":506},[507],{"id":393,"depth":22,"text":394},{"id":462,"depth":15,"text":463},{"id":494,"depth":15,"text":495},"md",[60,77,101,131,70,404],{},"linux",true,{"title":13,"description":14},"DEVOPS FUNDAMENTALS","linux\u002F02-distributions","DEVOPS FOUNDATIONS","IlcRHivaQp6QHZGeF5OZmi9sarxgKIt2ck7RqmzQK98",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":521},"\u003Cpath fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\" d=\"M3 5h.01M3 12h.01M3 19h.01M8 5h13M8 12h13M8 19h13\"\u002F>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":523},"\u003Cpath fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\" d=\"m6 9l6 6l6-6\"\u002F>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":525},"\u003Cg fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\">\u003Ccircle cx=\"12\" cy=\"12\" r=\"10\"\u002F>\u003Cpath d=\"M12 6v6l4 2\"\u002F>\u003C\u002Fg>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":527},"\u003Cpath fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\" d=\"M12 19h8M4 17l6-6l-6-6\"\u002F>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":529},"\u003Cpath fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\" d=\"m12 19l-7-7l7-7m7 7H5\"\u002F>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":531},"\u003Cpath fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\" d=\"M5 12h14m-7-7l7 7l-7 7\"\u002F>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":533},"\u003Cg fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\">\u003Cpath d=\"M11 21.73a2 2 0 0 0 2 0l7-4A2 2 0 0 0 21 16V8a2 2 0 0 0-1-1.73l-7-4a2 2 0 0 0-2 0l-7 4A2 2 0 0 0 3 8v8a2 2 0 0 0 1 1.73zm1 .27V12\"\u002F>\u003Cpath d=\"M3.29 7L12 12l8.71-5M7.5 4.27l9 5.15\"\u002F>\u003C\u002Fg>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":535},"\u003Cg fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\">\u003Cpath d=\"M12 20v2m0-20v2m5 16v2m0-20v2M2 12h2m-2 5h2M2 7h2m16 5h2m-2 5h2M20 7h2M7 20v2M7 2v2\"\u002F>\u003Crect width=\"16\" height=\"16\" x=\"4\" y=\"4\" rx=\"2\"\u002F>\u003Crect width=\"8\" height=\"8\" x=\"8\" y=\"8\" rx=\"1\"\u002F>\u003C\u002Fg>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":537},"\u003Cg fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\">\u003Cpath d=\"M11 10.27L7 3.34m4 10.39l-4 6.93M12 22v-2m0-18v2m2 8h8m-5 8.66l-1-1.73m1-15.59l-1 1.73M2 12h2m16.66 5l-1.73-1m1.73-9l-1.73 1M3.34 17l1.73-1M3.34 7l1.73 1\"\u002F>\u003Ccircle cx=\"12\" cy=\"12\" r=\"2\"\u002F>\u003Ccircle cx=\"12\" cy=\"12\" r=\"8\"\u002F>\u003C\u002Fg>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":539},"\u003Cpath fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\" d=\"M5 5a2 2 0 0 1 3.008-1.728l11.997 6.998a2 2 0 0 1 .003 3.458l-12 7A2 2 0 0 1 5 19z\"\u002F>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":541},"\u003Cg fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\">\u003Crect width=\"14\" height=\"14\" x=\"8\" y=\"8\" rx=\"2\" ry=\"2\"\u002F>\u003Cpath d=\"M4 16c-1.1 0-2-.9-2-2V4c0-1.1.9-2 2-2h10c1.1 0 2 .9 2 2\"\u002F>\u003C\u002Fg>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":543},"\u003Cg fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\">\u003Ccircle cx=\"12\" cy=\"12\" r=\"10\"\u002F>\u003Cpath d=\"M12 16v-4m0-4h.01\"\u002F>\u003C\u002Fg>",{"kernel":545,"distribution":546,"package manager":547,"terminal":548,"shell":549,"server":550,"repository":551,"open source":552,"ssh":553,"prompt":554,"root":555,"redirection":556,"file system":557,"directory":558,"absolute path":559,"relative path":560,"fhs":561,"permission":562,"owner":563,"group":564,"chmod":565,"umask":566},"Operatsion tizimning yadrosi: xotira, protsessor va qurilmalarni boshqaradi.","Linux kernel ustiga paket menejeri, dasturlar va standart sozlamalar qoʻshilgan tayyor operatsion tizim.","Dasturlarni oʻrnatadigan, yangilaydigan va oʻchiradigan vosita, masalan apt yoki dnf.","Buyruqlarni matn koʻrinishida yozib, natijasini koʻradigan oyna.","Terminalda yozilgan buyruqni oʻqib, uni bajaradigan dastur, masalan bash.","Tarmoq orqali boshqa kompyuterlarga xizmat koʻrsatadigan kompyuter yoki dastur.","Paketlar saqlanadigan ombor; paket menejeri dasturlarni shu yerdan yuklab oladi.","Kodi ochiq dastur, uni istalgan odam oʻqishi, oʻzgartirishi va litsenziya shartlari asosida tarqatishi mumkin.","Tarmoq orqali boshqa kompyuterga shifrlangan kanal bilan ulanib, uning terminalida ishlash imkonini beradigan protokol.","Shell yangi buyruq kutayotganini bildiradigan qator boshi; unda foydalanuvchi, server va joriy papka koʻrinadi.","Linuxdagi bosh administrator foydalanuvchi; u tizimdagi istalgan faylni oʻzgartira va oʻchira oladi.","Buyruq natijasini ekran oʻrniga faylga yoʻnaltirish; masalan, > belgisi natijani faylga yozadi.","Fayllar va papkalar diskda qanday joylashishi va nomlanishini belgilaydigan tuzilma; Linuxda u \u002F dan boshlanadigan bitta daraxt.","Papka; ichida fayllar va boshqa papkalar saqlanadi.","\u002F bilan boshlanadigan toʻliq yoʻl; qaysi papkada turganingizdan qatʼi nazar bitta joyni koʻrsatadi.","\u002F bilan boshlanmaydigan yoʻl; joriy papkadan boshlab hisoblanadi.","Filesystem Hierarchy Standard — Linuxda qaysi papkada nima saqlanishini belgilaydigan umumiy standart.","Faylni kim oʻqiy (r), yoza (w) va bajara (x) olishini belgilaydigan ruxsat.","Faylning egasi; odatda faylni yaratgan foydalanuvchi, huquqlarni u oʻzgartira oladi.","Bir nechta foydalanuvchini birlashtiradigan guruh; faylga guruh aʼzolari uchun alohida huquq beriladi.","Fayl yoki papkaning huquqlarini harflar (u+x) yoki raqamlar (644) bilan oʻzgartiradigan buyruq.","Yangi fayl va papkalar qaysi huquqlar bilan yaratilishini belgilaydigan sozlama; Debianda odatda 022.",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":568},"\u003Cpath fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\" d=\"m21.73 18l-8-14a2 2 0 0 0-3.48 0l-8 14A2 2 0 0 0 4 21h16a2 2 0 0 0 1.73-3M12 9v4m0 4h.01\"\u002F>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":570},"\u003Cg fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\">\u003Cpath d=\"M16 21v-2a4 4 0 0 0-4-4H6a4 4 0 0 0-4 4v2M16 3.128a4 4 0 0 1 0 7.744M22 21v-2a4 4 0 0 0-3-3.87\"\u002F>\u003Ccircle cx=\"9\" cy=\"7\" r=\"4\"\u002F>\u003C\u002Fg>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":572},"\u003Cg fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\">\u003Cellipse cx=\"12\" cy=\"5\" rx=\"9\" ry=\"3\"\u002F>\u003Cpath d=\"M3 5v14a9 3 0 0 0 18 0V5\"\u002F>\u003Cpath d=\"M3 12a9 3 0 0 0 18 0\"\u002F>\u003C\u002Fg>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":574},"\u003Cg fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\">\u003Crect width=\"20\" height=\"8\" x=\"2\" y=\"2\" rx=\"2\" ry=\"2\"\u002F>\u003Crect width=\"20\" height=\"8\" x=\"2\" y=\"14\" rx=\"2\" ry=\"2\"\u002F>\u003Cpath d=\"M6 6h.01M6 18h.01\"\u002F>\u003C\u002Fg>",1794682358703]