[{"data":1,"prerenderedAt":647},["ShallowReactive",2],{"lessons-linux":3,"i-lucide:menu":31,"lesson-linux-filesystem":36,"i-lucide:list":598,"i-lucide:chevron-down":600,"i-lucide:clock":602,"i-lucide:terminal":604,"i-lucide:arrow-left":606,"i-lucide:arrow-right":608,"i-lucide:play":610,"i-lucide:copy":612,"glossary":614,"i-lucide:lightbulb":637,"i-lucide:folder-tree":639,"i-lucide:folder":641,"i-lucide:folder-open":643,"i-lucide:file-text":645},[4,11,18,25],{"path":5,"title":6,"description":7,"number":8,"duration":9,"lab":10},"\u002Flinux\u002F01-terminal","Terminal va birinchi buyruqlar","Serverda nega oyna va sichqoncha yoʻqligi, terminal va shell qanday ishlashi, buyruq qanday tuzilishi va birinchi xavfsiz buyruqlar.",1,10,null,{"path":12,"title":13,"description":14,"number":15,"duration":16,"lab":17},"\u002Flinux\u002F02-distributions","Linux nima va distributionlar farqi","Linux aslida kernel ekani, Ubuntu, Debian va Rocky nimasi bilan farq qilishi va serverda qaysi distribution turganini qanday bilish.",2,12,"linux-01",{"path":19,"title":20,"description":21,"number":22,"duration":23,"lab":24},"\u002Flinux\u002F03-filesystem","Linux fayl tizimi qanday tuzilgan","Hamma narsa bitta \u002F papkadan boshlanishi, \u002Fetc, \u002Fvar, \u002Fhome va \u002Fusr nima uchun kerakligi, absolute va relative path, cd va ls bilan fayl tizimi boʻylab yurish.",3,11,"linux-02",{"path":26,"title":27,"description":28,"number":29,"duration":23,"lab":30},"\u002Flinux\u002F04-permissions","Fayl huquqlari va chmod","Linux kim qaysi faylni oʻqiy, yoza va bajara olishini qanday hal qilishi, ls -l dagi rwx satrini oʻqish va chmod bilan huquqlarni oʻzgartirish.",4,"linux-03",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":35},0,24,false,"\u003Cpath fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\" d=\"M4 5h16M4 12h16M4 19h16\"\u002F>",{"id":37,"title":20,"aliases":38,"body":39,"description":21,"duration":23,"extension":588,"glossary":589,"lab":24,"meta":590,"module":591,"navigation":592,"number":22,"path":19,"seo":593,"stage":594,"stem":595,"track":596,"__hash__":597},"lessons\u002Flinux\u002F03-filesystem.md",[],{"type":40,"value":41,"toc":578},"minimark",[42,55,58,63,75,100,110,115,121,125,132,254,263,280,283,293,306,313,317,320,333,349,352,385,389,403,407,429,442,464,469,503,521,525,571,575],[43,44,45,46,50,51,54],"p",{},"Windowsda fayllar ",[47,48,49],"code",{},"C:"," va ",[47,52,53],{},"D:"," disklarida turadi. Linux serverida esa disk harflari yoʻq. Unda sozlamalar, loglar va dasturlar qayerda saqlanadi?",[43,56,57],{},"Notanish serverda xatoni qidirayotganda birinchi savol doim bir xil: “bu ilovaning sozlamasi va logi qayerda?”. Linuxda bunga deyarli har doim bir xil javob bor, chunki papkalar umumiy qoida boʻyicha joylashtiriladi. Bu qoidani bilsangiz, istalgan serverda adashmay yurasiz.",[59,60,62],"h2",{"id":61},"hamma-narsa-bitta-dan-boshlanadi","Hamma narsa bitta \u002F dan boshlanadi",[43,64,65,66,70,71,74],{},"Linuxda ",[67,68],"glossary-term",{"term":69},"file system"," bitta katta daraxtga oʻxshaydi. Daraxtning ildizi ",[47,72,73],{},"\u002F"," deb yoziladi va “root papka” deyiladi. Qolgan hamma narsa uning ichida: tizim fayllari, foydalanuvchilarning uy papkalari, hatto ulangan ikkinchi disk ham.",[43,76,77,78,81,82,84,85,88,89,91,92,95,96,99],{},"Papka inglizcha ",[67,79],{"term":80},"directory"," deyiladi. Har bir papkaning ichida fayllar va boshqa papkalar boʻlishi mumkin. Papkalar ",[47,83,73],{}," belgisi bilan ajratib yoziladi: ",[47,86,87],{},"\u002Fvar\u002Flog"," — bu ",[47,90,73],{}," ichidagi ",[47,93,94],{},"var"," papkasi, uning ichidagi ",[47,97,98],{},"log"," papkasi.",[43,101,102,103,105,106,109],{},"Shuni yodda tuting: ",[47,104,73],{}," belgisi ikki xil vazifada keladi. Yoʻl boshida u root papkani bildiradi, yoʻl ichida esa papkalarni bir-biridan ajratadi. ",[47,107,108],{},"\u002Froot"," esa butunlay boshqa narsa: bu root foydalanuvchisining uy papkasi.",[111,112],"diagram-flow",{":steps":113,"label":114},"[{\"label\":\"\u002F\",\"icon\":\"folder-tree\",\"text\":\"Root papka: daraxtning ildizi, hamma yoʻl shu yerdan boshlanadi.\"},{\"label\":\"var\",\"icon\":\"folder\",\"text\":\"Oʻzgarib turadigan maʼlumotlar: loglar, keshlar, navbatlar.\"},{\"label\":\"log\",\"icon\":\"folder\",\"text\":\"Hamma loglar shu yerda: tizimniki ham, ilovalarniki ham.\"},{\"label\":\"nginx\",\"icon\":\"folder-open\",\"text\":\"nginx web serverining oʻz log papkasi.\"},{\"label\":\"access.log\",\"icon\":\"file-text\",\"text\":\"Log faylining oʻzi: uni cat yoki less bilan oʻqiysiz.\"}]","\u002Fvar\u002Flog\u002Fnginx\u002Faccess.log yoʻli qanday oʻqiladi",[43,116,117,118,120],{},"Yoʻlni chapdan oʻngga, ildizdan bargga qarab oʻqing. Har bir ",[47,119,73],{}," dan keyin bir pogʻona ichkariga tushasiz.",[59,122,124],{"id":123},"asosiy-papkalar-nima-uchun-kerak","Asosiy papkalar nima uchun kerak?",[43,126,127,128,131],{},"Papkalar tasodifiy joylashtirilmagan. Ularning vazifasi ",[67,129],{"term":130},"fhs"," (Filesystem Hierarchy Standard) degan umumiy standartda yozilgan. Debian, Ubuntu va Rocky Linux shu standartga amal qiladi, shuning uchun quyidagi papkalar hammasida bir xil maʼnoga ega:",[133,134,135,151],"table",{},[136,137,138],"thead",{},[139,140,141,145,148],"tr",{},[142,143,144],"th",{},"Papka",[142,146,147],{},"Nima saqlanadi",[142,149,150],{},"Qachon kerak boʻladi",[152,153,154,168,180,193,205,228,241],"tbody",{},[139,155,156,162,165],{},[157,158,159],"td",{},[47,160,161],{},"\u002Fetc",[157,163,164],{},"Tizim va ilovalarning sozlama fayllari",[157,166,167],{},"Ilova sozlamasini oʻzgartirganda",[139,169,170,174,177],{},[157,171,172],{},[47,173,87],{},[157,175,176],{},"Log fayllar",[157,178,179],{},"Xatoni qidirganda",[139,181,182,187,190],{},[157,183,184],{},[47,185,186],{},"\u002Fhome",[157,188,189],{},"Oddiy foydalanuvchilarning uy papkalari",[157,191,192],{},"Oʻz fayllaringiz bilan ishlaganda",[139,194,195,199,202],{},[157,196,197],{},[47,198,108],{},[157,200,201],{},"root foydalanuvchisining uy papkasi",[157,203,204],{},"Administrator sifatida ishlaganda",[139,206,207,212,225],{},[157,208,209],{},[47,210,211],{},"\u002Fusr\u002Fbin",[157,213,214,215,218,219,218,222],{},"Oʻrnatilgan dasturlar: ",[47,216,217],{},"ls",", ",[47,220,221],{},"cat",[47,223,224],{},"grep",[157,226,227],{},"Dastur qayerda turganini bilish uchun",[139,229,230,235,238],{},[157,231,232],{},[47,233,234],{},"\u002Fopt",[157,236,237],{},"Paket menejeridan tashqari oʻrnatilgan ilovalar",[157,239,240],{},"Qoʻlda oʻrnatilgan dasturni qidirganda",[139,242,243,248,251],{},[157,244,245],{},[47,246,247],{},"\u002Ftmp",[157,249,250],{},"Vaqtinchalik fayllar, qayta yoqilganda oʻchishi mumkin",[157,252,253],{},"Sinov uchun fayl kerak boʻlganda",[43,255,256,257,259,260,262],{},"Bu standart avtomatlashtirish uchun ham muhim. Ansible playbooki, Dockerfile yoki monitoring agenti sozlamalarni ",[47,258,161],{}," dan, loglarni ",[47,261,87],{}," dan qidiradi. Hamma serverda papkalar bir xil joylashgani uchun bitta skript yuzlab serverda oʻzgarishsiz ishlaydi.",[43,264,265,266,279],{},"Jadvalni yodlash shart emas, bitta qoidani eslab qoling: ",[267,268,269,270,272,273,275,276,278],"strong",{},"sozlama ",[47,271,161],{}," da, log ",[47,274,87],{}," da, sizning fayllaringiz ",[47,277,186],{}," da",". Serverdagi ishlarning katta qismi shu uch joyda oʻtadi.",[43,281,282],{},"Debian 12 serverida root papkani koʻrsangiz, standart papkalarning hammasini koʻrasiz:",[284,285,291],"pre",{"className":286,"code":288,"language":289,"meta":290},[287],"language-bash","$ ls \u002F\nbin   dev  home  lib64  mnt  proc  run   srv  tmp  var\nboot  etc  lib   media  opt  root  sbin  sys  usr\n","bash","",[47,292,288],{"__ignoreMap":290},[43,294,295,50,298,301,302,305],{},[47,296,297],{},"\u002Fproc",[47,299,300],{},"\u002Fsys"," boshqalardan farq qiladi. Ulardagi “fayllar” diskda turmaydi, kernel ularni oʻqiganingiz zahoti yaratadi. Masalan, ",[47,303,304],{},"\u002Fproc\u002Fmeminfo"," xotira haqidagi joriy maʼlumotni koʻrsatadi. Bu Linuxning mashhur gʻoyasi: tizimdagi deyarli hamma narsaga fayl orqali murojaat qilinadi.",[307,308],"quiz",{":options":309,"answer":310,"explanation":311,"question":312},"[\"\u002Fetc\",\"\u002Fvar\u002Flog\",\"\u002Fhome\"]","B","Loglar \u002Fvar\u002Flog da saqlanadi; \u002Fetc da esa sozlama fayllari turadi.","Serverdagi nginx ishlamay qoldi, xato sababini uning logidan qidirmoqchisiz. Qaysi papkadan boshlaysiz?",[59,314,316],{"id":315},"absolute-va-relative-path-qanday-farq-qiladi","Absolute va relative path qanday farq qiladi?",[43,318,319],{},"Faylning manzili yoʻl (path) deyiladi. Uni ikki usulda yozish mumkin.",[43,321,322,325,326,328,329,332],{},[67,323],{"term":324},"absolute path"," doim ",[47,327,73],{}," bilan boshlanadi va root papkadan boshlab toʻliq yoʻlni koʻrsatadi: ",[47,330,331],{},"\u002Fvar\u002Flog\u002Fnginx\u002Faccess.log",". Qayerda turganingizdan qatʼi nazar, u har doim bitta faylni bildiradi. Skriptlar va sozlama fayllarida shu shakl ishlatiladi.",[43,334,335,338,339,341,342,344,345,348],{},[67,336],{"term":337},"relative path"," esa ",[47,340,73],{}," bilan boshlanmaydi va joriy papkadan hisoblanadi. Agar siz ",[47,343,87],{}," da tursangiz, ",[47,346,347],{},"nginx\u002Faccess.log"," yetarli. Lekin boshqa papkaga oʻtsangiz, xuddi shu yozuv boshqa joyni koʻrsatadi yoki umuman ishlamaydi.",[43,350,351],{},"Relative pathlarda uchta maxsus belgi bor:",[353,354,355,362,376],"ul",{},[356,357,358,361],"li",{},[47,359,360],{},"."," — joriy papka.",[356,363,364,367,368,370,371,88,373,360],{},[47,365,366],{},".."," — bir pogʻona yuqoridagi papka: ",[47,369,87],{}," dan ",[47,372,366],{},[47,374,375],{},"\u002Fvar",[356,377,378,381,382,360],{},[47,379,380],{},"~"," — uy papkangiz, masalan ",[47,383,384],{},"\u002Fhome\u002Fstudent",[59,386,388],{"id":387},"cd-va-ls-bilan-qanday-yuriladi","cd va ls bilan qanday yuriladi?",[43,390,391,392,395,396,398,399,402],{},"Fayl tizimi boʻylab yurish uchun ikki buyruq yetarli. ",[47,393,394],{},"cd"," (change directory) joriy papkani almashtiradi, ",[47,397,217],{}," esa papka ichidagi narsalarni koʻrsatadi. Qayerda turganingizni oldingi darsdagi ",[47,400,401],{},"pwd"," aytadi.",[404,405],"terminal-demo",{":steps":406},"[{\"command\":\"cd \u002Fvar\u002Flog\"},{\"command\":\"pwd\",\"output\":\"\u002Fvar\u002Flog\"},{\"command\":\"ls\",\"output\":\"alternatives.log  apt  btmp  dpkg.log  faillog  lastlog  wtmp\"},{\"command\":\"cd apt\"},{\"command\":\"ls -l\",\"output\":\"total 16\\n-rw-r--r-- 1 root root 4724 Nov 10 09:14 eipp.log.xz\\n-rw-r--r-- 1 root root  310 Nov 10 09:14 history.log\\n-rw-r----- 1 root adm  2198 Nov 10 09:14 term.log\"},{\"command\":\"cd ..\"},{\"command\":\"pwd\",\"output\":\"\u002Fvar\u002Flog\"},{\"command\":\"cd\"},{\"command\":\"pwd\",\"output\":\"\u002Fhome\u002Fstudent\"}]",[43,408,409,410,413,414,417,418,421,422,425,426,428],{},"Natijani shunday oʻqing. ",[47,411,412],{},"cd \u002Fvar\u002Flog"," absolute path bilan toʻgʻridan-toʻgʻri log papkasiga oʻtdi. ",[47,415,416],{},"cd apt"," esa relative path: u joriy papka ichidagi ",[47,419,420],{},"apt"," ga kirdi, bu yerda paket menejeri oʻz loglarini yozadi. ",[47,423,424],{},"cd .."," bir pogʻona yuqoriga qaytardi. Argumentsiz ",[47,427,394],{}," doim uy papkangizga olib boradi.",[43,430,431,434,435,438,439,360],{},[47,432,433],{},"ls -l"," har bir faylni alohida qatorda koʻrsatadi: huquqlari, egasi, hajmi va oʻzgartirilgan sanasi bilan. Huquqlar ustunini keyingi darsda batafsil koʻramiz. ",[47,436,437],{},"ls -a"," esa nomi nuqta bilan boshlanadigan yashirin fayllarni ham koʻrsatadi, masalan uy papkasidagi ",[47,440,441],{},".bashrc",[443,444,446],"callout",{"kind":445},"tip",[43,447,448,451,452,455,456,455,458,460,461,463],{},[47,449,450],{},"cd -"," oldingi papkaga qaytaradi. Ikki papka orasida tez-tez yurganda bu juda qulay: ",[47,453,454],{},"cd \u002Fetc",", keyin ",[47,457,412],{},[47,459,450],{}," sizni yana ",[47,462,161],{}," ga olib boradi.",[465,466,468],"h3",{"id":467},"yangi-papka-qanday-yaratiladi","Yangi papka qanday yaratiladi?",[43,470,471,472,475,476,479,480,483,484,487,488,491,492,495,496,499,500,502],{},"Papkani ",[47,473,474],{},"mkdir"," (make directory) yaratadi: ",[47,477,478],{},"mkdir notes"," joriy papkada ",[47,481,482],{},"notes"," ni hosil qiladi. Bir nechta pogʻonani birdaniga yaratish uchun ",[47,485,486],{},"-p"," opsiyasi bor. ",[47,489,490],{},"mkdir -p ~\u002Fapp\u002Fconfig"," avval ",[47,493,494],{},"app"," ni, keyin uning ichida ",[47,497,498],{},"config"," ni yaratadi. Papka allaqachon boʻlsa, ",[47,501,486],{}," xato bermaydi.",[43,504,505,506,509,510,513,514,516,517,520],{},"Muhandis notanish serverga kirganda odatda shunday yuradi: ",[47,507,508],{},"ls \u002Fetc"," bilan ilovaning sozlama papkasini topadi, ",[47,511,512],{},"ls \u002Fvar\u002Flog"," bilan uning logini topadi va ikkalasini ",[47,515,221],{}," yoki ",[47,518,519],{},"less"," bilan oʻqiydi. Labda aynan shu yoʻlni oʻzingiz bosib oʻtasiz.",[59,522,524],{"id":523},"xulosa","Xulosa",[353,526,527,533,545,551,565],{},[356,528,529,530,532],{},"Linuxda disk harflari yoʻq: hamma narsa bitta ",[47,531,73],{}," root papkadan boshlanadigan daraxtda turadi.",[356,534,535,536,538,539,541,542,544],{},"Sozlamalar ",[47,537,161],{}," da, loglar ",[47,540,87],{}," da, foydalanuvchi fayllari ",[47,543,186],{}," da saqlanadi.",[356,546,547,548,550],{},"Absolute path ",[47,549,73],{}," bilan boshlanadi va hamma joyda bir xil ishlaydi; relative path joriy papkadan hisoblanadi.",[356,552,553,555,556,558,559,561,562,564],{},[47,554,394],{}," papkani almashtiradi, ",[47,557,217],{}," ichini koʻrsatadi, ",[47,560,366],{}," bir pogʻona yuqoriga, ",[47,563,380],{}," esa uy papkaga olib boradi.",[356,566,567,570],{},[47,568,569],{},"mkdir -p"," kerakli papkalarni oraliq papkalari bilan birga yaratadi.",[59,572,574],{"id":573},"oʻzingizni-tekshiring","Oʻzingizni tekshiring",[307,576],{":questions":577},"[{\"question\":\"Qaysi yoʻl absolute path?\",\"options\":[\"log\u002Fapp.log\",\"..\u002Fetc\u002Fhosts\",\"\u002Fetc\u002Fhosts\"],\"answer\":\"C\",\"explanation\":\"Absolute path doim \u002F bilan boshlanadi; qolgan ikkitasi joriy papkadan hisoblanadi.\"},{\"question\":\"Siz \u002Fvar\u002Flog\u002Fnginx papkasidasiz. cd .. dan keyin qayerda boʻlasiz?\",\"options\":[\"\u002Fvar\u002Flog\",\"\u002Fvar\",\"\u002Fhome\u002Fstudent\"],\"answer\":\"A\",\"explanation\":\".. bir pogʻona yuqoridagi papkani bildiradi, \u002Fvar\u002Flog\u002Fnginx dan bir pogʻona yuqori esa \u002Fvar\u002Flog.\"},{\"question\":\"Ilovaning sozlama faylini odatda qaysi papkadan qidirasiz?\",\"options\":[\"\u002Ftmp\",\"\u002Fetc\",\"\u002Fusr\u002Fbin\",\"\u002Fvar\u002Flog\"],\"answer\":\"B\",\"explanation\":\"FHS boʻyicha sozlama fayllari \u002Fetc da turadi; \u002Fvar\u002Flog da loglar, \u002Fusr\u002Fbin da dasturlar saqlanadi.\"}]",{"title":290,"searchDepth":15,"depth":15,"links":579},[580,581,582,583,586,587],{"id":61,"depth":15,"text":62},{"id":123,"depth":15,"text":124},{"id":315,"depth":15,"text":316},{"id":387,"depth":15,"text":388,"children":584},[585],{"id":467,"depth":22,"text":468},{"id":523,"depth":15,"text":524},{"id":573,"depth":15,"text":574},"md",[69,80,324,337,130],{},"linux",true,{"title":20,"description":21},"DEVOPS FUNDAMENTALS","linux\u002F03-filesystem","DEVOPS FOUNDATIONS","EBwdYK_GnHQMksaezBHgJPu5jIj6A9Vi6McXX4WN87o",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":599},"\u003Cpath fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\" d=\"M3 5h.01M3 12h.01M3 19h.01M8 5h13M8 12h13M8 19h13\"\u002F>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":601},"\u003Cpath fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\" d=\"m6 9l6 6l6-6\"\u002F>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":603},"\u003Cg fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\">\u003Ccircle cx=\"12\" cy=\"12\" r=\"10\"\u002F>\u003Cpath d=\"M12 6v6l4 2\"\u002F>\u003C\u002Fg>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":605},"\u003Cpath fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\" d=\"M12 19h8M4 17l6-6l-6-6\"\u002F>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":607},"\u003Cpath fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\" d=\"m12 19l-7-7l7-7m7 7H5\"\u002F>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":609},"\u003Cpath fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\" d=\"M5 12h14m-7-7l7 7l-7 7\"\u002F>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":611},"\u003Cpath fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\" d=\"M5 5a2 2 0 0 1 3.008-1.728l11.997 6.998a2 2 0 0 1 .003 3.458l-12 7A2 2 0 0 1 5 19z\"\u002F>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":613},"\u003Cg fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\">\u003Crect width=\"14\" height=\"14\" x=\"8\" y=\"8\" rx=\"2\" ry=\"2\"\u002F>\u003Cpath d=\"M4 16c-1.1 0-2-.9-2-2V4c0-1.1.9-2 2-2h10c1.1 0 2 .9 2 2\"\u002F>\u003C\u002Fg>",{"kernel":615,"distribution":616,"package manager":617,"terminal":618,"shell":619,"server":620,"repository":621,"open source":622,"ssh":623,"prompt":624,"root":625,"redirection":626,"file system":627,"directory":628,"absolute path":629,"relative path":630,"fhs":631,"permission":632,"owner":633,"group":634,"chmod":635,"umask":636},"Operatsion tizimning yadrosi: xotira, protsessor va qurilmalarni boshqaradi.","Linux kernel ustiga paket menejeri, dasturlar va standart sozlamalar qoʻshilgan tayyor operatsion tizim.","Dasturlarni oʻrnatadigan, yangilaydigan va oʻchiradigan vosita, masalan apt yoki dnf.","Buyruqlarni matn koʻrinishida yozib, natijasini koʻradigan oyna.","Terminalda yozilgan buyruqni oʻqib, uni bajaradigan dastur, masalan bash.","Tarmoq orqali boshqa kompyuterlarga xizmat koʻrsatadigan kompyuter yoki dastur.","Paketlar saqlanadigan ombor; paket menejeri dasturlarni shu yerdan yuklab oladi.","Kodi ochiq dastur, uni istalgan odam oʻqishi, oʻzgartirishi va litsenziya shartlari asosida tarqatishi mumkin.","Tarmoq orqali boshqa kompyuterga shifrlangan kanal bilan ulanib, uning terminalida ishlash imkonini beradigan protokol.","Shell yangi buyruq kutayotganini bildiradigan qator boshi; unda foydalanuvchi, server va joriy papka koʻrinadi.","Linuxdagi bosh administrator foydalanuvchi; u tizimdagi istalgan faylni oʻzgartira va oʻchira oladi.","Buyruq natijasini ekran oʻrniga faylga yoʻnaltirish; masalan, > belgisi natijani faylga yozadi.","Fayllar va papkalar diskda qanday joylashishi va nomlanishini belgilaydigan tuzilma; Linuxda u \u002F dan boshlanadigan bitta daraxt.","Papka; ichida fayllar va boshqa papkalar saqlanadi.","\u002F bilan boshlanadigan toʻliq yoʻl; qaysi papkada turganingizdan qatʼi nazar bitta joyni koʻrsatadi.","\u002F bilan boshlanmaydigan yoʻl; joriy papkadan boshlab hisoblanadi.","Filesystem Hierarchy Standard — Linuxda qaysi papkada nima saqlanishini belgilaydigan umumiy standart.","Faylni kim oʻqiy (r), yoza (w) va bajara (x) olishini belgilaydigan ruxsat.","Faylning egasi; odatda faylni yaratgan foydalanuvchi, huquqlarni u oʻzgartira oladi.","Bir nechta foydalanuvchini birlashtiradigan guruh; faylga guruh aʼzolari uchun alohida huquq beriladi.","Fayl yoki papkaning huquqlarini harflar (u+x) yoki raqamlar (644) bilan oʻzgartiradigan buyruq.","Yangi fayl va papkalar qaysi huquqlar bilan yaratilishini belgilaydigan sozlama; Debianda odatda 022.",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":638},"\u003Cpath fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\" d=\"M15 14c.2-1 .7-1.7 1.5-2.5c1-.9 1.5-2.2 1.5-3.5A6 6 0 0 0 6 8c0 1 .2 2.2 1.5 3.5c.7.7 1.3 1.5 1.5 2.5m0 4h6m-5 4h4\"\u002F>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":640},"\u003Cg fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\">\u003Cpath d=\"M20 10a1 1 0 0 0 1-1V6a1 1 0 0 0-1-1h-2.5a1 1 0 0 1-.8-.4l-.9-1.2A1 1 0 0 0 15 3h-2a1 1 0 0 0-1 1v5a1 1 0 0 0 1 1Zm0 11a1 1 0 0 0 1-1v-3a1 1 0 0 0-1-1h-2.9a1 1 0 0 1-.88-.55l-.42-.85a1 1 0 0 0-.92-.6H13a1 1 0 0 0-1 1v5a1 1 0 0 0 1 1ZM3 5a2 2 0 0 0 2 2h3\"\u002F>\u003Cpath d=\"M3 3v13a2 2 0 0 0 2 2h3\"\u002F>\u003C\u002Fg>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":642},"\u003Cpath fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\" d=\"M20 20a2 2 0 0 0 2-2V8a2 2 0 0 0-2-2h-7.9a2 2 0 0 1-1.69-.9L9.6 3.9A2 2 0 0 0 7.93 3H4a2 2 0 0 0-2 2v13a2 2 0 0 0 2 2Z\"\u002F>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":644},"\u003Cpath fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\" d=\"m6 14l1.5-2.9A2 2 0 0 1 9.24 10H20a2 2 0 0 1 1.94 2.5l-1.54 6a2 2 0 0 1-1.95 1.5H4a2 2 0 0 1-2-2V5a2 2 0 0 1 2-2h3.9a2 2 0 0 1 1.69.9l.81 1.2a2 2 0 0 0 1.67.9H18a2 2 0 0 1 2 2v2\"\u002F>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":646},"\u003Cg fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\">\u003Cpath d=\"M6 22a2 2 0 0 1-2-2V4a2 2 0 0 1 2-2h8a2.4 2.4 0 0 1 1.704.706l3.588 3.588A2.4 2.4 0 0 1 20 8v12a2 2 0 0 1-2 2z\"\u002F>\u003Cpath d=\"M14 2v5a1 1 0 0 0 1 1h5M10 9H8m8 4H8m8 4H8\"\u002F>\u003C\u002Fg>",1794682358796]