[{"data":1,"prerenderedAt":557},["ShallowReactive",2],{"lessons-linux":3,"i-lucide:menu":31,"lesson-linux-terminal":36,"i-lucide:arrow-left":504,"i-lucide:clock":506,"i-lucide:arrow-right":508,"i-lucide:list":510,"i-lucide:chevron-down":512,"i-lucide:square-terminal":514,"i-lucide:code":516,"i-lucide:cog":518,"i-lucide:play":520,"glossary":522,"i-lucide:triangle-alert":545,"i-lucide:terminal":547,"i-lucide:copy":549,"i-lucide:lightbulb":551,"i-lucide:keyboard":553,"i-lucide:monitor":555},[4,11,18,25],{"path":5,"title":6,"description":7,"number":8,"duration":9,"lab":10},"\u002Flinux\u002F01-terminal","Terminal va birinchi buyruqlar","Serverda nega oyna va sichqoncha yoʻqligi, terminal va shell qanday ishlashi, buyruq qanday tuzilishi va birinchi xavfsiz buyruqlar.",1,10,null,{"path":12,"title":13,"description":14,"number":15,"duration":16,"lab":17},"\u002Flinux\u002F02-distributions","Linux nima va distributionlar farqi","Linux aslida kernel ekani, Ubuntu, Debian va Rocky nimasi bilan farq qilishi va serverda qaysi distribution turganini qanday bilish.",2,12,"linux-01",{"path":19,"title":20,"description":21,"number":22,"duration":23,"lab":24},"\u002Flinux\u002F03-filesystem","Linux fayl tizimi qanday tuzilgan","Hamma narsa bitta \u002F papkadan boshlanishi, \u002Fetc, \u002Fvar, \u002Fhome va \u002Fusr nima uchun kerakligi, absolute va relative path, cd va ls bilan fayl tizimi boʻylab yurish.",3,11,"linux-02",{"path":26,"title":27,"description":28,"number":29,"duration":23,"lab":30},"\u002Flinux\u002F04-permissions","Fayl huquqlari va chmod","Linux kim qaysi faylni oʻqiy, yoza va bajara olishini qanday hal qilishi, ls -l dagi rwx satrini oʻqish va chmod bilan huquqlarni oʻzgartirish.",4,"linux-03",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":35},0,24,false,"\u003Cpath fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\" d=\"M4 5h16M4 12h16M4 19h16\"\u002F>",{"id":37,"title":6,"aliases":38,"body":39,"description":7,"duration":9,"extension":494,"glossary":495,"lab":10,"meta":496,"module":497,"navigation":498,"number":8,"path":5,"seo":499,"stage":500,"stem":501,"track":502,"__hash__":503},"lessons\u002Flinux\u002F01-terminal.md",[],{"type":40,"value":41,"toc":485},"minimark",[42,46,49,54,61,64,71,74,77,81,84,90,96,99,102,107,110,114,122,192,207,226,243,250,260,263,270,274,285,328,338,344,348,351,354,358,385,388,403,409,427,434,447,451,478,482],[43,44,45],"p",{},"Serverda ekran ham, sichqoncha ham, “Start” tugmasi ham yoʻq. Unda muhandislar u bilan qanday ishlaydi?",[43,47,48],{},"Javob — terminal orqali. DevOps ishining katta qismi shu yerda oʻtadi: dastur oʻrnatish, loglarni oʻqish, xizmatni qayta ishga tushirish. Git, Docker va Kubernetes bilan ham asosan terminalda ishlaysiz. Bu darsdan keyin terminal nima ekanini, buyruq qanday tuzilishini bilasiz va birinchi buyruqlaringizni yozasiz.",[50,51,53],"h2",{"id":52},"server-nima-va-nega-unda-oyna-yoʻq","Server nima va nega unda oyna yoʻq?",[43,55,56,60],{},[57,58],"glossary-term",{"term":59},"server"," — tarmoq orqali boshqa kompyuterlarga xizmat koʻrsatadigan kompyuter. Siz ochgan har bir sayt qayerdadir serverda ishlaydi: u soʻrovingizni qabul qiladi va javob qaytaradi. Server odatda maʼlumotlar markazida turadi, uning yonida monitor ham, klaviatura ham boʻlmaydi.",[43,62,63],{},"Koʻp serverlarda grafik interfeys umuman oʻrnatilmaydi. Oynalar va tugmalar xotira va protsessor vaqtini oladi, server esa bu resurslarni asosiy ishiga sarflashi kerak. Oʻrnatilgan dasturlar qancha kam boʻlsa, yangilanadigan va buzilishi mumkin boʻlgan narsa ham shuncha kam.",[43,65,66,67,70],{},"Shuning uchun serverga tarmoq orqali ulanasiz. Buning uchun odatda ",[57,68],{"term":69},"ssh"," ishlatiladi: u sizning kompyuteringizdagi terminalni uzoqdagi server bilan shifrlangan kanal orqali bogʻlaydi. Ulangandan keyin yozgan buyruqlaringiz serverda bajariladi, natija esa sizning ekraningizga qaytadi.",[43,72,73],{},"Bugun koʻp serverlar virtual: bitta katta jismoniy kompyuterda bir nechta alohida server ishlaydi. Bulut provayderidan ijaraga olingan server ham odatda shunday. Lekin ular bilan ishlash usuli bir xil: siz ulanasiz va terminalda buyruq yozasiz.",[43,75,76],{},"SSH bilan ulanishni alohida darsda koʻramiz. W.Code lablarida esa terminal brauzerning oʻzida ochiladi, hech narsa oʻrnatish shart emas.",[50,78,80],{"id":79},"terminal-va-shell-qanday-ishlaydi","Terminal va shell qanday ishlaydi?",[43,82,83],{},"Bu ikki soʻz koʻpincha bir maʼnoda ishlatiladi, lekin ular ikki xil dastur.",[43,85,86,89],{},[57,87],{"term":88},"terminal"," — matn kiritadigan va natijani koʻrsatadigan oyna. U buyruqlarni oʻzi bajarmaydi: faqat siz yozgan harflarni qabul qiladi va kelgan javobni ekranga chiqaradi.",[43,91,92,95],{},[57,93],{"term":94},"shell"," — buyruqni oʻqib, uni bajaradigan dastur. Debian va Ubuntuda standart shell — bash. Siz Enter bosganingizda shell qatorni soʻzlarga ajratadi, kerakli dasturni topadi va ishga tushiradi.",[43,97,98],{},"bash yagona shell emas. macOSda standart shell zsh, kichik konteynerlarda esa koʻpincha sh uchraydi. Ular baʼzi qulayliklari bilan farq qiladi, lekin bu darsdagi asosiy buyruqlar hammasida bir xil ishlaydi. Bu kursda bash ishlatamiz.",[43,100,101],{},"Oddiy model: terminal — telefon trubkasi, shell — trubkaning narigi tomonidagi operator. Trubka faqat ovozni uzatadi, ishni esa operator bajaradi.",[103,104],"diagram-flow",{":steps":105,"label":106},"[{\"label\":\"Siz\",\"icon\":\"keyboard\",\"text\":\"Terminalga ls \u002Fetc deb yozasiz va Enter bosasiz.\"},{\"label\":\"Terminal\",\"icon\":\"square-terminal\",\"text\":\"Terminal yozilgan qatorni shellga uzatadi, oʻzi hech narsa bajarmaydi.\"},{\"label\":\"Shell\",\"icon\":\"code\",\"text\":\"Shell qatorni soʻzlarga ajratadi, ls dasturini topadi va ishga tushiradi.\"},{\"label\":\"Dastur\",\"icon\":\"cog\",\"text\":\"ls kerneldan \u002Fetc papkasidagi fayllar roʻyxatini soʻraydi va natijani chiqaradi.\"},{\"label\":\"Natija\",\"icon\":\"monitor\",\"text\":\"Natija terminal oynasiga qaytadi, shell esa yangi buyruqni kutadi.\"}]","Buyruq terminaldan natijagacha qanday yoʻl bosadi",[43,108,109],{},"Grafik interfeysda tugmani bosasiz, lekin aynan nima bajarilganini koʻrmaysiz. Terminalda esa har bir amal yozilgan buyruq. Buyruqni saqlab qoʻyish, hamkasbga yuborish yoki skriptga yozib, yuzta serverda bir xil bajarish mumkin. DevOpsdagi avtomatlashtirish aynan shu xususiyatga tayanadi.",[50,111,113],{"id":112},"buyruq-qanday-tuzilgan","Buyruq qanday tuzilgan?",[43,115,116,117,121],{},"Har bir buyruq bir xil qolipda yoziladi: avval dastur nomi, keyin opsiyalar, oxirida argumentlar. Qismlar orasiga boʻsh joy qoʻyiladi. Masalan, ",[118,119,120],"code",{},"ls -l \u002Fetc"," buyrugʻini olaylik:",[123,124,125,141],"table",{},[126,127,128],"thead",{},[129,130,131,135,138],"tr",{},[132,133,134],"th",{},"Qism",[132,136,137],{},"Misol",[132,139,140],{},"Vazifasi",[142,143,144,158,179],"tbody",{},[129,145,146,150,155],{},[147,148,149],"td",{},"Buyruq",[147,151,152],{},[118,153,154],{},"ls",[147,156,157],{},"Qaysi dastur ishlashini aytadi",[129,159,160,163,168],{},[147,161,162],{},"Opsiya",[147,164,165],{},[118,166,167],{},"-l",[147,169,170,171,174,175,178],{},"Dastur qanday ishlashini oʻzgartiradi, ",[118,172,173],{},"-"," yoki ",[118,176,177],{},"--"," bilan boshlanadi",[129,180,181,184,189],{},[147,182,183],{},"Argument",[147,185,186],{},[118,187,188],{},"\u002Fetc",[147,190,191],{},"Dastur nima bilan ishlashini koʻrsatadi: fayl, papka yoki matn",[43,193,194,195,197,198,200,201,203,204,206],{},"Demak, ",[118,196,120],{}," — “\u002Fetc papkasidagi fayllarni batafsil roʻyxat qilib koʻrsat” degani. ",[118,199,154],{}," roʻyxat chiqaradi, ",[118,202,167],{}," har bir faylni hajmi va sanasi bilan alohida qatorda koʻrsatadi, ",[118,205,188],{}," esa qaysi papkani koʻrish kerakligini aytadi.",[43,208,209,210,213,214,217,218,221,222,225],{},"Opsiyalarning qisqa va uzun shakli boʻladi. Masalan, ",[118,211,212],{},"ls -a"," va ",[118,215,216],{},"ls --all"," bir xil ishni qiladi: yashirin fayllarni ham koʻrsatadi. Qisqa opsiyalarni birlashtirish ham mumkin: ",[118,219,220],{},"ls -l -a"," oʻrniga ",[118,223,224],{},"ls -la"," yozsa boʻladi.",[43,227,228,229,231,232,235,236,213,239,242],{},"Linuxda katta va kichik harflar farq qiladi. ",[118,230,154],{}," buyrugʻi ishlaydi, ",[118,233,234],{},"LS"," esa “command not found” xatosini beradi. Fayl nomlarida ham shunday: ",[118,237,238],{},"Notes.txt",[118,240,241],{},"notes.txt"," — ikki xil fayl.",[43,244,245,246,249],{},"Buyruq notoʻgʻri yozilsa, shell xato qaytaradi. Xato matnini eʼtibor bilan oʻqing: unda nima notoʻgʻri ekani yozilgan boʻladi. Quyidagi misolda shell ",[118,247,248],{},"lss"," degan dasturni topa olmadi, chunki bitta harf ortiqcha yozilgan:",[251,252,258],"pre",{"className":253,"code":255,"language":256,"meta":257},[254],"language-bash","$ lss\nbash: lss: command not found\n","bash","",[118,259,255],{"__ignoreMap":257},[43,261,262],{},"Yangi boshlovchilar xatodan qoʻrqib, terminalni yopib qoʻyadi. Bunga hojat yoʻq: “command not found” tizimga hech qanday zarar yetkazmaydi, shunchaki buyruqni toʻgʻrilab, qayta yozasiz.",[264,265],"quiz",{":options":266,"answer":267,"explanation":268,"question":269},"[\"Buyruq\",\"Opsiya\",\"Argument\"]","C","\u002Fhome — ls ishlaydigan papka, yaʼni argument; -a esa opsiya, ls esa buyruq.","ls -a \u002Fhome buyrugʻida \u002Fhome qaysi qism?",[50,271,273],{"id":272},"prompt-nimani-koʻrsatadi","Prompt nimani koʻrsatadi?",[43,275,276,277,280,281,284],{},"Shell yangi buyruqni kutayotganda qator boshida ",[57,278],{"term":279},"prompt"," chiqaradi. Debian serverida u odatda ",[118,282,283],{},"student@wcode-lab:~$"," koʻrinishida boʻladi. Har bir qismning maʼnosi bor:",[286,287,288,295,301,314],"ul",{},[289,290,291,294],"li",{},[118,292,293],{},"student"," — siz kirgan foydalanuvchi nomi.",[289,296,297,300],{},[118,298,299],{},"wcode-lab"," — server nomi (hostname). Bir nechta serverda ishlaganda qaysi birida turganingizni shundan bilasiz.",[289,302,303,306,307,309,310,313],{},[118,304,305],{},"~"," — joriy papka. ",[118,308,305],{}," belgisi sizning uy papkangizni bildiradi, masalan ",[118,311,312],{},"\u002Fhome\u002Fstudent",".",[289,315,316,319,320,323,324,327],{},[118,317,318],{},"$"," — siz oddiy foydalanuvchisiz. Oxirida ",[118,321,322],{},"#"," tursa, siz ",[57,325],{"term":326},"root"," sifatida ishlayapsiz.",[329,330,332],"callout",{"kind":331},"warn",[43,333,334,335,337],{},"Prompt oxirida ",[118,336,322],{}," koʻrsangiz, ehtiyot boʻling. root tizimdagi istalgan faylni oʻzgartira va oʻchira oladi, shell esa “ishonchingiz komilmi?” deb soʻramaydi. Kundalik ishlarni oddiy foydalanuvchi sifatida bajaring.",[43,339,340,341,343],{},"Darslarda buyruq oldida turgan ",[118,342,318],{}," belgisi prompt oʻrnini bildiradi. Uni terishingiz shart emas: faqat undan keyingi qismni yozing. Nusxa olish tugmasi ham faqat buyruqning oʻzini oladi.",[50,345,347],{"id":346},"birinchi-buyruqlar","Birinchi buyruqlar",[43,349,350],{},"Quyidagi buyruqlar hech narsani oʻzgartirmaydi, faqat maʼlumot koʻrsatadi. Ularni istalgan serverda xavfsiz sinab koʻrishingiz mumkin.",[43,352,353],{},"Har birini yozib, Enter bosing va natijani oʻqing. Baʼzi buyruqlar muvaffaqiyatli ishlaganda hech narsa chiqarmaydi va darhol yangi prompt koʻrsatadi. Linuxda bu odatiy holat: jimlik koʻpincha “hammasi joyida” degani.",[355,356],"terminal-demo",{":steps":357},"[{\"command\":\"whoami\",\"output\":\"student\"},{\"command\":\"hostname\",\"output\":\"wcode-lab\"},{\"command\":\"pwd\",\"output\":\"\u002Fhome\u002Fstudent\"},{\"command\":\"echo $SHELL\",\"output\":\"\u002Fbin\u002Fbash\"},{\"command\":\"ls \u002Fhome\",\"output\":\"student\"}]",[43,359,360,361,364,365,368,369,372,373,376,377,380,381,384],{},"Natijani shunday oʻqing. ",[118,362,363],{},"whoami"," qaysi foydalanuvchi ekaningizni koʻrsatadi, ",[118,366,367],{},"hostname"," esa server nomini aytadi. ",[118,370,371],{},"pwd"," (print working directory) hozir qaysi papkada turganingizni toʻliq yoʻl bilan chiqaradi. ",[118,374,375],{},"echo"," berilgan matnni qaytaradi, ",[118,378,379],{},"$SHELL"," esa qaysi shell ishlatilayotganini saqlaydi. ",[118,382,383],{},"ls \u002Fhome"," foydalanuvchilarning uy papkalarini koʻrsatadi.",[43,386,387],{},"Eʼtibor bering: natijalar prompt bilan bir xil maʼlumotni beradi. Prompt qisqa koʻrinish, bu buyruqlar esa aniq javob. Skriptlarda prompt boʻlmaydi, shuning uchun u yerda aynan shu buyruqlar ishlatiladi.",[43,389,390,391,394,395,398,399,402],{},"Notanish buyruqqa duch kelsangiz, yordamni terminalning oʻzidan oling. Koʻp buyruqlar ",[118,392,393],{},"--help"," opsiyasi bilan qisqa yoʻriqnoma chiqaradi. ",[118,396,397],{},"| head -n 3"," qismi natijaning faqat birinchi uch qatorini qoldiradi, ",[118,400,401],{},"|"," belgisini keyingi darslarda batafsil koʻramiz:",[251,404,407],{"className":405,"code":406,"language":256,"meta":257},[254],"# ls yoʻriqnomasining birinchi uch qatori\n$ ls --help | head -n 3\nUsage: ls [OPTION]... [FILE]...\nList information about the FILEs (the current directory by default).\nSort entries alphabetically if none of -cftuvSUX nor --sort is specified.\n",[118,408,406],{"__ignoreMap":257},[43,410,411,412,415,416,419,420,423,424,426],{},"Toʻliq qoʻllanma uchun ",[118,413,414],{},"man ls"," buyrugʻi bor. U qoʻllanmani alohida oynada ochadi, undan ",[118,417,418],{},"q"," tugmasi bilan chiqasiz. Kichik konteynerlarda ",[118,421,422],{},"man"," oʻrnatilmagan boʻlishi mumkin, unda ",[118,425,393],{}," yetarli.",[43,428,429,430,433],{},"Agar buyruq tugamay qolsa yoki notoʻgʻri buyruqni ishga tushirgan boʻlsangiz, Ctrl+C uni toʻxtatadi va shell yana yangi buyruqni kutadi. Ekran natijalar bilan toʻlib ketsa, ",[118,431,432],{},"clear"," deb yozing yoki Ctrl+L bosing: oyna tozalanadi, lekin hech narsa oʻchmaydi.",[329,435,437],{"kind":436},"tip",[43,438,439,440,443,444,446],{},"Ikki odat koʻp vaqt tejaydi. Tab tugmasi buyruq yoki fayl nomini oxirigacha toʻldiradi: ",[118,441,442],{},"hostn"," deb yozib Tab bossangiz, shell ",[118,445,367],{}," ni oʻzi yozadi. Yuqoriga strelka esa oldingi buyruqlarni qaytaradi, ularni qayta terish shart emas.",[50,448,450],{"id":449},"xulosa","Xulosa",[286,452,453,456,459,462,468],{},[289,454,455],{},"Serverlarda odatda grafik interfeys yoʻq, ular bilan terminal orqali, koʻpincha SSH bilan ulanib ishlanadi.",[289,457,458],{},"Terminal matnni qabul qilib, natijani koʻrsatadi; buyruqni esa shell (Debianda bash) bajaradi.",[289,460,461],{},"Buyruq uch qismdan iborat: dastur nomi, opsiyalar va argumentlar; katta va kichik harf farq qiladi.",[289,463,464,465,467],{},"Prompt foydalanuvchi, server va joriy papkani koʻrsatadi; oxiridagi ",[118,466,322],{}," root ekaningizni bildiradi.",[289,469,470,472,473,213,475,477],{},[118,471,363],{},", ",[118,474,367],{},[118,476,371],{}," tizimni oʻzgartirmaydi, yangi serverda birinchi qadam sifatida xavfsiz.",[50,479,481],{"id":480},"oʻzingizni-tekshiring","Oʻzingizni tekshiring",[264,483],{":questions":484},"[{\"question\":\"Yozilgan buyruqni oʻqib, uni bajaradigan dastur qaysi?\",\"options\":[\"Terminal\",\"Shell\",\"Monitor\"],\"answer\":\"B\",\"explanation\":\"Terminal faqat matnni uzatadi va natijani koʻrsatadi, buyruqni esa shell bajaradi.\"},{\"question\":\"Prompt root@wcode-lab:\u002Fetc# koʻrinishida. Bu nimani bildiradi?\",\"options\":[\"Siz oddiy foydalanuvchisiz va uy papkangizdasiz\",\"Siz root sifatida \u002Fetc papkasida ishlayapsiz\",\"Server ishlamayapti\"],\"answer\":\"B\",\"explanation\":\"Oxiridagi # va root nomi administrator ekaningizni, :\u002Fetc esa joriy papkani koʻrsatadi.\"},{\"question\":\"Hozir qaysi papkada turganingizni qaysi buyruq koʻrsatadi?\",\"options\":[\"whoami\",\"pwd\",\"hostname\"],\"answer\":\"B\",\"explanation\":\"pwd joriy papkaning toʻliq yoʻlini chiqaradi; whoami foydalanuvchini, hostname esa server nomini koʻrsatadi.\"}]",{"title":257,"searchDepth":15,"depth":15,"links":486},[487,488,489,490,491,492,493],{"id":52,"depth":15,"text":53},{"id":79,"depth":15,"text":80},{"id":112,"depth":15,"text":113},{"id":272,"depth":15,"text":273},{"id":346,"depth":15,"text":347},{"id":449,"depth":15,"text":450},{"id":480,"depth":15,"text":481},"md",[59,69,88,94,279,326],{},"linux",true,{"title":6,"description":7},"DEVOPS FUNDAMENTALS","linux\u002F01-terminal","DEVOPS FOUNDATIONS","wGtUF9ksff_iIYg79S97Ps5DVAfxnTkp92-I0s7LYI8",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":505},"\u003Cpath fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\" d=\"m12 19l-7-7l7-7m7 7H5\"\u002F>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":507},"\u003Cg fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\">\u003Ccircle cx=\"12\" cy=\"12\" r=\"10\"\u002F>\u003Cpath d=\"M12 6v6l4 2\"\u002F>\u003C\u002Fg>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":509},"\u003Cpath fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\" d=\"M5 12h14m-7-7l7 7l-7 7\"\u002F>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":511},"\u003Cpath fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\" d=\"M3 5h.01M3 12h.01M3 19h.01M8 5h13M8 12h13M8 19h13\"\u002F>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":513},"\u003Cpath fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\" d=\"m6 9l6 6l6-6\"\u002F>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":515},"\u003Cg fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\">\u003Cpath d=\"m7 11l2-2l-2-2m4 6h4\"\u002F>\u003Crect width=\"18\" height=\"18\" x=\"3\" y=\"3\" rx=\"2\" ry=\"2\"\u002F>\u003C\u002Fg>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":517},"\u003Cpath fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\" d=\"m16 18l6-6l-6-6M8 6l-6 6l6 6\"\u002F>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":519},"\u003Cg fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\">\u003Cpath d=\"M11 10.27L7 3.34m4 10.39l-4 6.93M12 22v-2m0-18v2m2 8h8m-5 8.66l-1-1.73m1-15.59l-1 1.73M2 12h2m16.66 5l-1.73-1m1.73-9l-1.73 1M3.34 17l1.73-1M3.34 7l1.73 1\"\u002F>\u003Ccircle cx=\"12\" cy=\"12\" r=\"2\"\u002F>\u003Ccircle cx=\"12\" cy=\"12\" r=\"8\"\u002F>\u003C\u002Fg>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":521},"\u003Cpath fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\" d=\"M5 5a2 2 0 0 1 3.008-1.728l11.997 6.998a2 2 0 0 1 .003 3.458l-12 7A2 2 0 0 1 5 19z\"\u002F>",{"kernel":523,"distribution":524,"package manager":525,"terminal":526,"shell":527,"server":528,"repository":529,"open source":530,"ssh":531,"prompt":532,"root":533,"redirection":534,"file system":535,"directory":536,"absolute path":537,"relative path":538,"fhs":539,"permission":540,"owner":541,"group":542,"chmod":543,"umask":544},"Operatsion tizimning yadrosi: xotira, protsessor va qurilmalarni boshqaradi.","Linux kernel ustiga paket menejeri, dasturlar va standart sozlamalar qoʻshilgan tayyor operatsion tizim.","Dasturlarni oʻrnatadigan, yangilaydigan va oʻchiradigan vosita, masalan apt yoki dnf.","Buyruqlarni matn koʻrinishida yozib, natijasini koʻradigan oyna.","Terminalda yozilgan buyruqni oʻqib, uni bajaradigan dastur, masalan bash.","Tarmoq orqali boshqa kompyuterlarga xizmat koʻrsatadigan kompyuter yoki dastur.","Paketlar saqlanadigan ombor; paket menejeri dasturlarni shu yerdan yuklab oladi.","Kodi ochiq dastur, uni istalgan odam oʻqishi, oʻzgartirishi va litsenziya shartlari asosida tarqatishi mumkin.","Tarmoq orqali boshqa kompyuterga shifrlangan kanal bilan ulanib, uning terminalida ishlash imkonini beradigan protokol.","Shell yangi buyruq kutayotganini bildiradigan qator boshi; unda foydalanuvchi, server va joriy papka koʻrinadi.","Linuxdagi bosh administrator foydalanuvchi; u tizimdagi istalgan faylni oʻzgartira va oʻchira oladi.","Buyruq natijasini ekran oʻrniga faylga yoʻnaltirish; masalan, > belgisi natijani faylga yozadi.","Fayllar va papkalar diskda qanday joylashishi va nomlanishini belgilaydigan tuzilma; Linuxda u \u002F dan boshlanadigan bitta daraxt.","Papka; ichida fayllar va boshqa papkalar saqlanadi.","\u002F bilan boshlanadigan toʻliq yoʻl; qaysi papkada turganingizdan qatʼi nazar bitta joyni koʻrsatadi.","\u002F bilan boshlanmaydigan yoʻl; joriy papkadan boshlab hisoblanadi.","Filesystem Hierarchy Standard — Linuxda qaysi papkada nima saqlanishini belgilaydigan umumiy standart.","Faylni kim oʻqiy (r), yoza (w) va bajara (x) olishini belgilaydigan ruxsat.","Faylning egasi; odatda faylni yaratgan foydalanuvchi, huquqlarni u oʻzgartira oladi.","Bir nechta foydalanuvchini birlashtiradigan guruh; faylga guruh aʼzolari uchun alohida huquq beriladi.","Fayl yoki papkaning huquqlarini harflar (u+x) yoki raqamlar (644) bilan oʻzgartiradigan buyruq.","Yangi fayl va papkalar qaysi huquqlar bilan yaratilishini belgilaydigan sozlama; Debianda odatda 022.",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":546},"\u003Cpath fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\" d=\"m21.73 18l-8-14a2 2 0 0 0-3.48 0l-8 14A2 2 0 0 0 4 21h16a2 2 0 0 0 1.73-3M12 9v4m0 4h.01\"\u002F>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":548},"\u003Cpath fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\" d=\"M12 19h8M4 17l6-6l-6-6\"\u002F>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":550},"\u003Cg fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\">\u003Crect width=\"14\" height=\"14\" x=\"8\" y=\"8\" rx=\"2\" ry=\"2\"\u002F>\u003Cpath d=\"M4 16c-1.1 0-2-.9-2-2V4c0-1.1.9-2 2-2h10c1.1 0 2 .9 2 2\"\u002F>\u003C\u002Fg>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":552},"\u003Cpath fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\" d=\"M15 14c.2-1 .7-1.7 1.5-2.5c1-.9 1.5-2.2 1.5-3.5A6 6 0 0 0 6 8c0 1 .2 2.2 1.5 3.5c.7.7 1.3 1.5 1.5 2.5m0 4h6m-5 4h4\"\u002F>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":554},"\u003Cg fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\">\u003Cpath d=\"M10 8h.01M12 12h.01M14 8h.01M16 12h.01M18 8h.01M6 8h.01M7 16h10m-9-4h.01\"\u002F>\u003Crect width=\"20\" height=\"16\" x=\"2\" y=\"4\" rx=\"2\"\u002F>\u003C\u002Fg>",{"left":32,"top":32,"width":33,"height":33,"rotate":32,"vFlip":34,"hFlip":34,"body":556},"\u003Cg fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" stroke-width=\"2\">\u003Crect width=\"20\" height=\"14\" x=\"2\" y=\"3\" rx=\"2\"\u002F>\u003Cpath d=\"M8 21h8m-4-4v4\"\u002F>\u003C\u002Fg>",1794682358695]